على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

2373

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

ج : عطايا . الحديث : لا يحل للرجل يعطى العطية فيرجع فيها الا الوالد فيما اعطى ولده . و نيز عطية : از اعلام است . عطيد ( atayyad ) ص . ع . عطود . مر . عطود . عطيف ( atif ) ص . ع . امراة عطيف : زن نرمخوى فرمانبر بىكبر و نخوت . عطيل ( atil ) ا . ع . خوشهء طلع خرما - من نر . عطيم ( atim ) ص . ع . هلاك شده . ج : عطم . عطين ( atin ) ص . ع . پوستى كه از جهة دباغت در دباغ گذارند و نرم سازند . و پوست بوى بد گرفته . و رجل عطين : مردى كه اندامش بوى بد دارد . عطينة ( atinat ) ص . ع . رجل عطينة : مردى كه اندامش بوى بد داشته باشد . عطيه ( atiyye ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - دهش و بخشش و عطا . عظ ( azz ) م . ع . عظته الحرب عظا ( از باب نصر ) : سختى رسانيد آن را جنگ . وعظ فلانا بالارض : چسپانيد فلان را بر زمين . عظا ( az ) م . ع . عظى الجمل عظا ( از باب سمع ) : آماسيد شكم آن شتر از خوردن گياه عنظوان . عظاء ( az ' ) ع . ج . عظاءة و عظاية . عظاءة ( az 'at ) ا . ع . جانورى مانند كربسه . ج : عظاء . و بلغت تميم عظاية گويند . ج : عظايات . عظارة ( ez rat ) ا . ع . پرى و امتلاى از شراب . عظارى ( az riyy ) ا . ع . ملخهاى نر . عظاظ ( ez z ) ا . ع . دشنام آشكارا . و شدت مشقت و سختى در جنگ . عظاظ ( ez z ) م . ع . معاظة . مر . معاظة . عظال ( ez l ) ا . ع . تكرار قوافى . عظال ( ez l ) م . ع . عاظل فى القافية معاظلة و عظالا : تضمين كرد . و نيز عظال و معاظلة : بگشنى در پى ماده بر زبر يكديگر رفتن سگها و ملخها و جز آن . عظالى ( oz l ) ا . ع . يوم العظالى : يكى از روزهاى تازيان كه به روى يكديگر سوار مىشوند . عظام ( ez m ) ع . ج . عظم . و ج . عظيم . و ج . عظيمة . عظام ( ez m ) ا و ص . پ . - مأخوذ از تازى - استخوانها . و عظام رميم : استخوانهاى پوسيده . و نيز بمعنى كلان و بزرگ . و آقايان عظام : مردمان بزرگ . عظام ( oz m ) و ( ozz m ) ص . ع . كلان و بزرگ . عظامة ( az mat ) م . ع . عظم عظما و عظامة ( از باب كرم ) : بزرگ و كلان شد . عظامة ( ez mat ) ا . ع . بالشچه‌اى كه زنان بر سرين بندند تا كلان نمايد . و ج عظم . عظامة ( ozz mat ) ا . ع . بزرگى و بزرگ منشى و گردنكشى و نخوت و ناز . و بالشچه‌اى كه زنان بر سرين بندند تا كلان نمايد . عظايات ( az y t ) ع . ج . عظاية . عظاية ( az yat ) ا . ع . بلغت تميم : جانورى مانند كربسه . ج : عظايات . عظائم ( az 'em ) ا . ع . چيزهاى بزرگ و قوى . عظب ( azb ) م . ع . عظب الطائر عظبا ( از باب ضرب ) : بسرعت جنبانيد آن پرنده دمغزه را . و عظب عليه عظبا و عظوبا : لازم گرفت آن را . و شكيب كرد . و عظب على ماله : قيام نمود بر مال خود . و عظب جلده : خشك گرديد پوست آن . و عظبت يده : درشت گرديد دست آن را كار كردن . عظب ( azab ) م . ع . عظب عليه عظبا ( از باب سمع ) : لازم گرفت آن را و شكيب كرد بر آن . و عظب فلان : فربه شد فلان . عظب ( azeb ) ا . ع . كسى كه در جاى خشك و يا در ريگستان فرود آيد . عظة ( ezat ) م . ع . و عظه و عظا و عظة و موعظة ( از باب ضرب ) : پند داد او را بسخنان دل نرم‌كننده و نصيحت نمود او را . قوله تعالى : إِنَّما أَعِظُكُمْ بِواحِدَةٍ اى اوصيكم و آمركم . عظة ( azzat ) ا . ع . سختى جنگ و شدت آن . عظر ( azar ) ا . ع . باردارى و آبستنى . و جنين . و عرق العظر : رگى كه بسبب آن ماده شتر باردار نشود و چون آن را قطع كنند باردار گردد . عظر ( azar ) م . ع . عظر الشيئ عظرا ( از باب سمع ) : ناپسند داشت آن چيز را . و عظر السقاء : پر كرد آن مشك را . و عظرت الناقة : باردار شد آن ماده شتر . و نيز باردار نشد . عظر ( azer ) ص . ع . ناپسند و مكروه . عظر ( ozor ) ع . ج . عظور . عظرب ( ezreb ) ا . ع . مار خرد . عظرة ( azerat ) ص . ع . مونث عظر يعنى ناپسند . و ناقة عظرة : ماده شترى كه آبستن گردد . و آنكه آبستن نشود . عظرم ( ezrem ) ا . ع . فضلهء شير بيشه . عظعاظ ( ez ' z ) و عظعظة ( az'azat ) م . ع . عظعظ السهم عظعظة و عظعاظا : لرزيد آن تير و چاوچاوان رفت و پيچيد در